Machineveiligheid
- Veiligheid conform Machinerichtlijn en geldende normen
- Van risicobeoordeling tot veilige besturing
- Eén partner voor engineering, paneelbouw én software
Machineveiligheid geborgd over het hele besturingstraject
Machineveiligheid is het geheel van maatregelen waarmee een machine zo wordt ontworpen, gebouwd en bestuurd dat risico’s voor operators en omgeving tot een aanvaardbaar niveau worden teruggebracht. Bij Kwadrant IA is machineveiligheid geen losse component, maar een keten die loopt van risicobeoordeling, via het ontwerp van veilige besturingsfuncties, tot validatie bij inbedrijfstelling. Door veiligheid al in de ontwerpfase van de besturing mee te nemen, worden noodstopcircuits, deurbewaking en bewaking van bewegende delen betrouwbaar en controleerbaar uitgevoerd. Het resultaat is een installatie die veilig bedienbaar is, fouten vroegtijdig detecteert en voorspelbaar functioneert.
Machineveiligheid in vier samenhangende onderdelen
Machineveiligheid bestaat uit vier onderdelen die op elkaar voortbouwen: van het in kaart brengen van risico’s tot de veilige besturing die ze beheerst.
Risicobeoordeling & RI&E
Elk veilig ontwerp begint met het in kaart brengen van de risico’s van de machine.
Veiligheidsrelais & componenten
Noodstop, deurbewaking en lichtschermen, betrouwbaar geschakeld en bewaakt.
Machinerichtlijn & CE-markering
Van richtlijn en risicobeoordeling naar aantoonbare conformiteit.
Safety PLC & Performance Level
Veilige besturing volgens EN-ISO 13849 en het vereiste Performance Level.
Machineveiligheid in elke fase van de levenscyclus
Ontwerpfase
In de ontwerpfase wordt de basis voor machineveiligheid gelegd. Hier voert u een risicobeoordeling uit, bepaalt u de benodigde veiligheidsfuncties en stelt u per functie het vereiste Performance Level vast. Keuzes die hier worden gemaakt, bepalen de betrouwbaarheid van de hele veiligheidsketen.
Gebruiksfase
Tijdens gebruik moet de machine veilig bedienbaar zijn en fouten betrouwbaar detecteren. Veiligheidsfuncties zoals noodstop en deurbewaking grijpen in wanneer dat nodig is, terwijl de besturing zorgt voor een voorspelbare en herhaalbare werking.
Onderhoudsfase
Ook bij onderhoud blijft veiligheid leidend. Een machine moet veilig kunnen worden stilgezet, bijvoorbeeld via een lock-out/tag-out-procedure (LOTOTO), en bestaande machines moeten bij wijziging of herinzet opnieuw op veiligheid worden beoordeeld.
Normen, richtlijnen en wetgeving rond machineveiligheid
Machinerichtlijn en Machineverordening
De Machinerichtlijn 2006/42/EG stelt de eisen waaraan een machine moet voldoen voordat deze in de EU op de markt wordt gebracht. Deze richtlijn wordt vervangen door de nieuwe Machineverordening (EU 2023/1230), die vanaf 2027 volledig van toepassing is. Voor fabrikanten betekent dit aangescherpte eisen rond risicobeoordeling, documentatie en digitale veiligheid.
Richtlijn Arbeidsmiddelen en nationale wetgeving
Waar de Machinerichtlijn zich op de fabrikant richt, leggen de Richtlijn Arbeidsmiddelen, het Warenwetbesluit machines en het Arbobesluit de verantwoordelijkheid bij de werkgever om machines veilig te laten gebruiken. Beide kaders moeten op elkaar aansluiten.
EN-ISO 13849-1 en EN 62061 (functionele veiligheid)
EN-ISO 13849-1 beschrijft hoe u het Performance Level (PL) van een veiligheidsfunctie bepaalt en realiseert; EN 62061 doet dit via het Safety Integrity Level (SIL). Beide normen bepalen de vereiste betrouwbaarheid en foutdetectie van de veiligheidsketen.
NEN-EN 60204-1 (elektrische uitrusting van machines)
NEN-EN 60204-1 stelt eisen aan de elektrische uitrusting van machines, waaronder noodstopvoorzieningen, bekabeling en het testen ervan. De norm vormt de basis voor de veilige elektrische opbouw van de besturing.
CE-markering en notified body
De CE-markering toont aan dat een machine voldoet aan de geldende richtlijnen. De fabrikant is hiervoor verantwoordelijk; bij bepaalde machinecategorieën is betrokkenheid van een notified body vereist. Let op: CE-markering op de máchine is iets anders dan CE-markering op de schakelkast.
Start uw project met een technisch overleg
Wij denken graag mee vanaf de eerste ontwerpfase tot en met realisatie en inbedrijfstelling.
Machineveiligheid in machinebouw en industrie
Machineveiligheid speelt overal waar mensen en machines samenkomen. Denk aan productielijnen met bewegende delen, robotcellen en cobots, transport- en doseersystemen en geautomatiseerde productiecellen. Afhankelijk van het risiconiveau worden veiligheidsfuncties zwaarder uitgevoerd, en wordt de veiligheidsketen geïntegreerd met de bestaande PLC- en HMI-besturing. Kwadrant IA past machineveiligheid toe in sectoren als machinebouw, interne logistiek, food en bredere industriële automatisering.
Kwadrant IA als partner voor machineveiligheid
Kwadrant IA borgt machineveiligheid over het volledige traject: van risicobeoordeling en engineering, via paneelbouw, tot software en validatie. Doordat wij engineering, paneelbouw en besturingssoftware in eigen huis beheersen, worden veiligheidsfuncties consistent ontworpen, gebouwd en getest — onder andere via een Factory Acceptance Test en Site Acceptance Test. Onze werkwijze is transparant met open calculatie, een offerte binnen vijf werkdagen en UL/CSA-certificering in-house voor wie internationaal levert.
Wij bouwen geen standaardoplossingen, maar technisch onderbouwde systemen die aansluiten op de complexiteit van moderne machinebouw.
Jarenlange ervaring op het gebied van industriële automatisering
Industriële automatisering met internationale normering
Industriële automatisering vraagt om meer dan alleen een correct opgebouwd paneel. Wij starten bij de architectuur van het systeem en maken bewuste keuzes in componentselectie, normering en schaalbaarheid. Door engineering, paneelbouw en integratie volledig te beheersen, realiseren wij besturingssystemen die betrouwbaar presteren in veeleisende industriële omgevingen. Van modulaire opbouw tot internationale compliance, elk detail is gericht op kwaliteit, levensduur en beheersbare Total Cost of Ownership.
Wij bouwen geen standaardoplossingen, maar technisch onderbouwde systemen die aansluiten op de complexiteit van moderne machinebouw.
Veelgestelde vragen over machineveiligheid
Wat valt er onder machineveiligheid?
Onder machineveiligheid vallen alle maatregelen die voorkomen dat een machine letsel of schade veroorzaakt. Dat begint bij een risicobeoordeling en omvat onder meer veilige besturingsfuncties, noodstopcircuits, afschermingen en de bewaking van bewegende delen, plus de documentatie die aantoont dat de machine aan de geldende normen voldoet.
Wie is verantwoordelijk voor machineveiligheid — de fabrikant of de werkgever?
Beiden, maar voor verschillende fasen. De fabrikant moet een nieuwe machine veilig op de markt brengen volgens de Machinerichtlijn en is verantwoordelijk voor de CE-markering. De werkgever moet de machine vervolgens veilig laten gebruiken en onderhouden, conform de Richtlijn Arbeidsmiddelen en het Arbobesluit.
Wat is het verschil tussen de Machinerichtlijn en de nieuwe Machineverordening?
De Machinerichtlijn 2006/42/EG is het huidige kader; de Machineverordening (EU) 2023/1230 vervangt deze en is vanaf 2027 volledig van toepassing. De verordening scherpt onder meer de eisen rond risicobeoordeling, digitale documentatie en cybersecurity aan.
Wanneer is een risicobeoordeling of RI&E verplicht?
Een risicobeoordeling is verplicht voor elke nieuwe machine onder de Machinerichtlijn en bij elke ingrijpende wijziging van een bestaande machine. Voor de werkplek als geheel geldt daarnaast de RI&E-plicht vanuit de Arbowet.
Geldt machineveiligheid ook voor bestaande machines?
Ja. Bestaande machines moeten veilig blijven tijdens gebruik en onderhoud, en bij een ingrijpende wijziging gelden vaak de eisen voor een nieuwe machine. Een hernieuwde risicobeoordeling bepaalt welke veiligheidsmaatregelen nodig zijn.
