EN-ISO 13849-1 en Performance Level in de besturing
- Performance Level bepaald en aantoonbaar gerealiseerd
- Van categorie en architectuur tot veilige besturingskast
- Conform EN-ISO 13849-1 en de Machinerichtlijn
Wat is een Safety Instrumented System?
EN-ISO 13849-1 is de norm die beschrijft hoe u de betrouwbaarheid van een veiligheidsfunctie in de besturing van een machine bepaalt en realiseert. Die betrouwbaarheid wordt uitgedrukt in een Performance Level (PL), van PLa tot PLe: hoe hoger het risico, hoe hoger het vereiste PL. Het benodigde Performance Level volgt uit de risicobeoordeling, en wordt bepaald door de gekozen categorie (besturingsarchitectuur), de MTTFd (gemiddelde tijd tot gevaarlijke fout), de diagnostische dekking en de bescherming tegen gemeenschappelijke fouten. PLd en PLe zijn de hoogste niveaus en gelden voor machines waar falen tot ernstig letsel kan leiden.
Het onderscheidende punt zit in de uitvoering: in de besturingskast komen de veiligheidsfuncties fysiek samen. Noodstopcircuits, deurbewaking en veiligheidsrelais worden hier tot één controleerbare en gedocumenteerde veiligheidsketen samengebracht en technisch correct uitgevoerd. Een goed opgebouwde besturingskast ondersteunt zo een veilige bediening, duidelijke foutdetectie en een voorspelbare werking van machines en installaties.
Deze norm valt binnen het bredere kader van machineveiligheid. De norm is herzien als EN-ISO 13849-1:2023 en sluit aan op de Machineverordening 2023/1230, die de Machinerichtlijn opvolgt.
Paneelbouw Pioniers voor Machinebouw
Met de precisie van een horlogemaker en de souplesse van een acrobaat, zet Kwadrant IA zich in voor het creëren van maatwerk elektrotechnische panelen voor de machinebouw. Als veerkrachtige speler in de paneelbouw, schakelen we snel, zonder in te boeten op kwaliteit of duurzaamheid. Stap in onze wereld van innovatie en ontdek hoe we uw machinebouw-projecten naar een hoger niveau kunnen tillen.
Hoe bepaalt u het vereiste Performance Level?
Het vereiste Performance Level wordt afgeleid uit de risicograaf van EN-ISO 13849-1, op basis van drie factoren.
- Severity (S): de ernst van mogelijk letsel, licht of ernstig en onomkeerbaar.
- Frequency (F): hoe vaak en hoe lang iemand aan het gevaar wordt blootgesteld.
- Possibility (P): de mogelijkheid om het gevaar te vermijden.
Deze drie leiden via de risicograaf tot het vereiste PL (PLr). Vervolgens wordt het gerealiseerde PL onderbouwd met de categorie, de MTTFd, de diagnostische dekking (DC), de B10d-waarde van componenten en de PFHd. Tools zoals SISTEMA worden gebruikt om dit te berekenen en vast te leggen.
Categorieën en besturingsarchitectuur
De categorie beschrijft hoe de veiligheidsketen is opgebouwd en hoe deze met fouten omgaat. Samen met de betrouwbaarheid van de veiligheidsgerelateerde onderdelen van besturingssystemen (SRP/CS) bepaalt de categorie het haalbare Performance Level.
- Categorie B en 1: basisbetrouwbaarheid door geschikte componenten, zonder foutdetectie.
- Categorie 2: de veiligheidsfunctie wordt periodiek getest.
- Categorie 3: een enkele fout leidt niet tot verlies van de veiligheidsfunctie (enkelvoudige fouttolerantie).
- Categorie 4: fouten worden gedetecteerd en de functie blijft ook bij opeenstapeling behouden. Vereist voor de hoogste PL’s.
Bij het ontwerp spelen ook foutuitsluiting (het beargumenteerd uitsluiten van bepaalde faalwijzen) en de bescherming tegen common cause (gemeenschappelijke oorzaken) een rol. Deze keuzes worden vastgelegd in de onderbouwing van het gerealiseerde PL.
Performance Level (PL) of Safety Integrity Level (SIL)?
Voor functionele veiligheid bestaan twee normenkaders die naast elkaar gebruikt worden.
EN-ISO 13849-1 (Performance Level) is in de machinebouw de meest gebruikte norm en geschikt voor alle technologieën, inclusief hydraulica en pneumatiek. EN-IEC 62061 (Safety Integrity Level) is eveneens toepasbaar en sluit aan op de procesindustrie-aanpak volgens IEC 61511. Voor de meeste machines volstaat een PL-beoordeling; voor complexe of procesgerelateerde installaties kan een SIL-benadering passender zijn.
Kort samengevat: PL en EN-ISO 13849-1 horen bij de machineveiligheid, terwijl Safety Integrity Level (SIL) en IEC 61511 horen bij de procesindustrie.
NEEM CONTACT MET ONS OP
Jarenlange ervaring op het gebied van industriële automatisering
Industriële automatisering met internationale normering
Industriële automatisering vraagt om meer dan alleen een correct opgebouwd paneel. Wij starten bij de architectuur van het systeem en maken bewuste keuzes in componentselectie, normering en schaalbaarheid. Door engineering, paneelbouw en integratie volledig te beheersen, realiseren wij besturingssystemen die betrouwbaar presteren in veeleisende industriële omgevingen. Van modulaire opbouw tot internationale compliance, elk detail is gericht op kwaliteit, levensduur en beheersbare Total Cost of Ownership.
Wij bouwen geen standaardoplossingen, maar technisch onderbouwde systemen die aansluiten op de complexiteit van moderne machinebouw.
Van Performance Level naar een veilig uitgevoerde besturingskast
Een Performance Level op papier is pas zoveel waard als de uitvoering in de kast. In de besturingskast komen de veiligheidsfuncties fysiek samen: veiligheidsrelais of een safety PLC, noodstopcircuits, deurbewaking en de bijbehorende bedrading. Kwadrant IA realiseert deze conform EN-ISO 13849-1 en NEN-EN-IEC 60204-1, en bouwt de kast zelf volgens NEN-EN 61439. De werking wordt bij oplevering gevalideerd met een Factory Acceptance Test en Site Acceptance Test.
Doordat engineering, paneelbouw en software in eigen huis zijn ondergebracht, sluit de uitvoering aan op de berekende architectuur, met open calculatie, een offerte binnen vijf werkdagen en UL/CSA in-house.
Veelgestelde vragen over EN-ISO 13849-1 en Performance Level
Wat is EN-ISO 13849-1?
EN-ISO 13849-1 is de norm voor de veiligheidsgerelateerde onderdelen van besturingssystemen. Ze beschrijft hoe u het vereiste Performance Level van een veiligheidsfunctie bepaalt en hoe u dat met de juiste categorie en betrouwbaarheid realiseert.
Wat is een Performance Level (PL)?
Het Performance Level drukt uit hoe betrouwbaar een veiligheidsfunctie is, van PLa (laagste) tot PLe (hoogste). Het vereiste niveau volgt uit de risicobeoordeling op basis van de ernst van letsel, de blootstellingsfrequentie en de mogelijkheid om het gevaar te vermijden.
Wanneer is PLd of PLe vereist?
PLd en PLe gelden voor machines met een hoog risico, waar falen tot ernstig of onomkeerbaar letsel kan leiden. PLe met categorie 4 is het hoogste niveau en wordt onder meer bij veel robottoepassingen vereist.
Wat is het verschil tussen Performance Level en SIL?
Performance Level hoort bij EN-ISO 13849-1 (machineveiligheid), SIL bij EN-IEC 62061 en IEC 61511 (mede procesindustrie). Beide drukken de betrouwbaarheid van een veiligheidsfunctie uit binnen een eigen normenkader.
Hoe wordt een Performance Level berekend?
Het gerealiseerde PL wordt onderbouwd met de categorie (architectuur), de MTTFd, de diagnostische dekking en de PFHd. Hiervoor wordt vaak de tool SISTEMA gebruikt, waarmee de berekening wordt vastgelegd.
