In industriële omgevingen waar explosiegevaar aanwezig is, wordt vaak gesproken over overdruk in schakelkasten. In de praktijk ontstaat hier regelmatig verwarring: wanneer is standaard overdruk voldoende, en wanneer is een purge systeem verplicht?
Die verwarring is niet zonder risico. Het verkeerd toepassen van een beschermingsmethode kan leiden tot onveilige situaties, afkeur bij inspecties of stilstand van installaties. Zeker in ATEX-omgevingen is het essentieel om vanaf het begin de juiste keuze te maken.
Table of Contents
Wat is een purge systeem en wanneer wordt het toegepast?
Een purge systeem, ook wel bekend als Ex p (inwendige overdruk), is een beschermingswijze waarbij een schakelkast actief op overdruk wordt gehouden om te voorkomen dat een explosieve atmosfeer de kast binnendringt.
Het systeem werkt in twee fasen:
- eerst wordt de kast “gepurged” (gespoeld) om aanwezige gevaarlijke gassen of dampen te verwijderen
- daarna wordt een constante overdruk gehandhaafd
Hierdoor kunnen standaard, niet-ATEX gecertificeerde componenten veilig worden toegepast binnen een explosiegevaarlijke omgeving, mits het systeem voldoet aan de geldende normering.
Belangrijk onderscheid: een purge systeem is geen simpele ventilatie-oplossing. Het is een gecontroleerd en bewaakt systeem met eisen rondom druk, monitoring en fail-safe gedrag.
OPEN CALCULATIE
OFFERTE IN 5 DAGEN
DUURZAME INNOVATIES
UL/CSA
IN HUIS
Wanneer is een purge systeem verplicht?
Een purge systeem is verplicht wanneer een schakelkast met niet-explosieveilige componenten wordt toegepast in een omgeving waar een explosieve atmosfeer kan voorkomen.
Dit volgt uit de ATEX-richtlijnen (zoals ATEX 114) en de bijbehorende normering voor explosieve atmosferen. De kernvraag is altijd: kan er rondom of in de buurt van de kast een explosief mengsel van gas, damp of stof ontstaan?
Wanneer standaard overdruk niet meer volstaat
In de praktijk zie je dat standaard overdruk of ventilatie soms wordt toegepast in situaties waar dit niet is toegestaan.
Een purge systeem is doorgaans nodig wanneer:
- de installatie zich bevindt in een ATEX zone 1 of zone 2
- er sprake is van gas-, damp- of stofexplosiegevaar
- de schakelkast standaard componenten bevat (zoals PLC’s, relais of frequentieregelaars) die niet ATEX-gecertificeerd zijn
- de kast gesloten moet blijven en niet volledig explosieveilig wordt uitgevoerd (bijvoorbeeld Ex d of Ex e)
In deze situaties is het risico dat een explosieve atmosfeer de kast binnendringt en in contact komt met ontstekingsbronnen in de elektronica. Een purge systeem voorkomt dit door de kast continu onder gecontroleerde overdruk te houden.
Het toepassen van alleen ventilatie, filters of lichte overdruk is in deze context niet voldoende en voldoet niet aan de norm.
Veelgemaakte misverstanden in de praktijk
In projecten zien we regelmatig dat de keuze voor purge te laat of verkeerd wordt gemaakt. Dit sluit aan op veelgemaakte fouten bij overdruk in schakelkasten.
Een veelvoorkomende gedachte is dat een goed afgesloten kast met overdruk “wel veilig genoeg” is. In werkelijkheid biedt dit geen garantie in een ATEX-omgeving, omdat er geen gecontroleerde purgefase en geen continue bewaking van de druk plaatsvindt.
Ook wordt zone 2 regelmatig onderschat. Hoewel de kans op een explosieve atmosfeer daar kleiner is dan in zone 1, betekent dat niet dat standaard oplossingen automatisch toegestaan zijn. De normering blijft leidend.
Daarnaast wordt soms gekozen voor volledig explosieveilige componenten om purge te vermijden. Dat kan een valide keuze zijn, maar is vaak kostbaar en beperkt in flexibiliteit. In veel gevallen is een purge systeem juist de technisch en economisch betere oplossing.
Tot slot ontbreekt het in bestaande installaties regelmatig aan monitoring. Zonder drukbewaking of detectie is er geen zekerheid dat het systeem functioneert zoals bedoeld, terwijl dit juist een kernvoorwaarde is binnen Ex p toepassingen.
Contacteer onze ervaren innovator
Cees Brasser
Met meer dan 26 jaar ervaring aan het roer van Kwadrant IA, is Cees Brasser uw expert op het gebied van paneelbouw voor de machinebouw sector. Ontdek hoe zijn kennis en inzicht uw project naar nieuwe hoogten kan tillen. Neem nu contact op!
Hoe bepaal je of purge nodig is voor jouw schakelkast?
De keuze voor een purge systeem begint altijd met een goede analyse van de omgeving en de toepassing.
Belangrijke factoren zijn:
- de zone-indeling van de installatie (bijvoorbeeld zone 1 of 2)
- de aanwezigheid van gas, damp of stof
- de gebruikte componenten in de schakelkast
- de mate van afdichting en constructie van de behuizing
- de eisen vanuit normering en certificering
Op basis hiervan wordt bepaald of:
- standaard overdruk voldoende is
- aanvullende maatregelen nodig zijn
- of een volledig purge systeem vereist is
In veel gevallen is dit geen zwart-wit keuze. Het vraagt om een combinatie van engineering, normkennis en praktijkervaring.
Wil je hier dieper op ingaan, dan lees je op onze pagina over overdruk en purge systemen voor schakelkasten hoe deze systemen in de praktijk worden toegepast en ontworpen.
Conclusie
Een purge systeem is verplicht zodra een schakelkast met standaard componenten wordt toegepast in een explosiegevaarlijke omgeving en er een risico bestaat dat een explosieve atmosfeer de kast kan binnendringen.
De belangrijkste valkuil is het onderschatten van dat risico en het toepassen van standaard overdruk of ventilatie waar een gecertificeerd systeem nodig is.
Door vroeg in het ontwerptraject de juiste keuze te maken en rekening te houden met normering, omgeving en toepassing, voorkom je problemen tijdens inspectie en gebruik.
Twijfel je of in jouw situatie een purge systeem vereist is, dan is het verstandig om dit technisch te laten beoordelen voordat de installatie wordt gebouwd of aangepast.
