In veel industriële installaties wordt overdruk toegepast in een schakelkast om vervuiling, vocht en schadelijke invloeden van buitenaf te voorkomen. Denk aan omgevingen met stof, dampen of temperatuurschommelingen waar elektronische componenten gevoelig zijn voor storingen.
In theorie is het principe eenvoudig: door een gecontroleerde luchtstroom en lichte overdruk voorkom je dat vervuilde lucht de kast binnendringt. In de praktijk gaat dit echter regelmatig mis. Met als gevolg condensvorming, vervuiling of zelfs uitval van elektronica.
Onderstaand de vijf meest voorkomende fouten bij overdruk in schakelkasten en hoe je ze voorkomt.
Table of Contents
Wat is overdruk in een schakelkast?
Bij overdruk wordt lucht actief in de schakelkast gebracht, zodat de interne druk iets hoger ligt dan de omgeving. Hierdoor kan vervuilde of vochtige lucht niet naar binnen lekken via naden, kabeldoorvoeren of andere openingen.
Dit wordt meestal gerealiseerd met ventilatoren of perslucht, gecombineerd met filtering en gecontroleerde luchttoevoer. De effectiviteit hangt sterk af van de behuizing, de afdichting en de manier waarop de luchtstroom door de kast wordt geleid.
Belangrijk om te begrijpen: overdruk is geen koelingssysteem op zich. Het is primair bedoeld als beschermingsmaatregel tegen invloeden van buitenaf. Koeling kan een neveneffect zijn, maar is zelden het hoofddoel.
OPEN CALCULATIE
OFFERTE IN 5 DAGEN
DUURZAME INNOVATIES
UL/CSA
IN HUIS
Fout 1: Onvoldoende afdichting van de kast
Een van de meest fundamentele fouten is het toepassen van overdruk in een schakelkast die niet goed is afgedicht.
In de praktijk zie je vaak:
- slechte kabeldoorvoeren
- beschadigde pakkingen
- niet-afgedichte montageopeningen
- behuizingen die niet geschikt zijn voor de toepassing
Als er lekkage optreedt, verdwijnt de opgebouwde druk direct. Hierdoor kan vervuilde lucht alsnog de kast binnendringen, vaak precies op de plekken waar je het niet wilt.
Het gevolg:
- stof en vocht in de kast
- vervuiling van relais en elektronica
- verhoogde kans op storingen of kortsluiting
De oplossing begint bij de basis: een goed ontworpen en passende behuizing met de juiste IP-klasse, correcte montage en gecontroleerde doorvoeren. Overdruk werkt alleen als het systeem als geheel gesloten en beheerst is.
Fout 2: Verkeerde ventilatie of luchtstroom
Overdruk draait niet alleen om “lucht inblazen”, maar vooral om hoe die lucht zich door de kast beweegt.
Veelgemaakte fouten:
- ventilatoren die verkeerd gepositioneerd zijn
- dode zones zonder luchtcirculatie
- componenten die de luchtstroom blokkeren
- verkeerde keuze tussen axiale en centrifugale ventilatoren
Hierdoor ontstaat een situatie waarin delen van de kast wel beschermd zijn, maar andere zones juist vervuild raken of onvoldoende gekoeld worden.
Het gevolg:
- lokale hotspots
- ophoping van vocht of vervuiling
- ongelijkmatige belasting van componenten
Een goed ontwerp houdt rekening met:
- luchtinlaat en uitlaat
- routing langs kritische componenten
- filtering van inkomende lucht
- de daadwerkelijke warmteontwikkeling in de kast
Overdruk zonder gecontroleerde luchtstroom is in de praktijk nauwelijks effectief.
Fout 3: Geen rekening houden met condensvorming
Condensvorming is een van de meest onderschatte problemen in schakelkasten.
Het ontstaat wanneer warme, vochtige lucht in contact komt met koudere oppervlakken in de kast. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij temperatuurschommelingen tussen dag en nacht, of wanneer installaties stilvallen.
Typische oorzaken:
- temperatuurverschillen tussen binnen en buiten
- vochtige lucht die wordt aangezogen
- onvoldoende monitoring van vocht en temperatuur
Het gevolg:
- waterdruppels op PCB’s en elektronische componenten
- versnelde corrosie
- storingen die moeilijk te traceren zijn
Overdruk voorkomt niet automatisch condens. In sommige gevallen kan het probleem zelfs verergeren als vochtige lucht actief de kast in wordt gebracht.
Daarom is het belangrijk om:
- vochtbelasting mee te nemen in het ontwerp
- hygrostaten of sensoren toe te passen
- eventueel aanvullende maatregelen te nemen zoals verwarming of gecontroleerde ventilatie
Contacteer onze ervaren innovator
Cees Brasser
Met meer dan 26 jaar ervaring aan het roer van Kwadrant IA, is Cees Brasser uw expert op het gebied van paneelbouw voor de machinebouw sector. Ontdek hoe zijn kennis en inzicht uw project naar nieuwe hoogten kan tillen. Neem nu contact op!
Fout 4: Overdruk toepassen waar een purge systeem nodig is
Dit is een cruciale fout, vooral in omgevingen met explosiegevaar (ATEX).
In dergelijke situaties is standaard overdruk vaak niet voldoende. Hier is een gecertificeerd Ex p (purge) systeem vereist, dat voldoet aan Europese richtlijnen zoals ATEX 114 en de bijbehorende normering.
Het verschil is essentieel:
- overdruk beschermt tegen vervuiling
- een purge systeem maakt een niet-explosieveilige kast geschikt voor gebruik in explosieve omgevingen
Het toepassen van een verkeerd systeem kan leiden tot:
- onveilige situaties
- niet voldoen aan regelgeving
- stillegging van installaties
In deze gevallen moet altijd gekeken worden naar:
- zone-indeling (bijvoorbeeld zone 1 of 2)
- type proces en risico’s
- vereiste certificering en monitoring
Meer hierover lees je op onze pagina over overdruk en purge systemen voor schakelkasten.
Fout 5: Geen monitoring of detectie van het systeem
Een overdruksysteem zonder monitoring is in feite een black box.
In de praktijk worden systemen vaak geïnstalleerd zonder:
- drukmeting
- foutdetectie
- signalering bij uitval van ventilatoren of filters
Hierdoor kan een systeem ongemerkt falen, terwijl de installatie ogenschijnlijk blijft draaien.
Het gevolg:
- verlies van bescherming zonder dat iemand het merkt
- verhoogd risico op vervuiling of schade
- storingen die pas zichtbaar worden als het te laat is
Een goed systeem bevat minimaal:
- drukbewaking
- signalering bij afwijkingen
- koppeling met de besturing of monitoring van de installatie
Zeker in kritische processen is dit geen luxe, maar noodzaak.
Wanneer kies je voor overdruk en wanneer niet?
Overdruk is een effectieve oplossing in veel industriële toepassingen, met name bij:
- stofbelasting
- vervuilde productieomgevingen
- installaties waar lichte bescherming voldoende is
Maar het is niet altijd de juiste keuze.
Bij:
- explosieve omgevingen
- hoge vochtbelasting
- kritische installaties met strenge normering
is vaak een andere oplossing nodig, zoals een purge systeem of een combinatie met actieve koeling.
De juiste keuze hangt altijd af van de specifieke bedrijfssituatie, de locatie en de risicoanalyse.
Conclusie
Overdruk in schakelkasten lijkt eenvoudig, maar in de praktijk gaat het vaak mis door ontwerpkeuzes die onvoldoende doordacht zijn.
De meest voorkomende fouten:
- onvoldoende afdichting
- verkeerde luchtstroom
- onderschatting van condensvorming
- verkeerde toepassing in ATEX-omgevingen
- gebrek aan monitoring
Door deze factoren vanaf het begin mee te nemen in het ontwerp en de engineering, voorkom je veel problemen in de uitvoeringsfase en tijdens gebruik.
Twijfel je of overdruk in jouw situatie de juiste oplossing is, of dat een purge systeem nodig is? Dan is het verstandig om dit vroeg in het traject technisch te laten beoordelen.
